ارسال به دوستان
کد خبر : 189981
تاریخ انتشار : 10/14/2017 11:09:00 AM

حیات دینی 26

خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ

تاریخ: 13.10.2017 


بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

افرادی که می خواهند به حیات طیبه و دینی دست پیدا کنند، باید به این مهم توجه داشته باشند که زندگی بر اساس آموزه های دینی هنگامی میسَّر خواهد شد که انسان دارای نگرش و بینش صحیح دینی باشد. لذا همۀ آیات وحیانی قرآن کریم درصدد هستند تا آدمی را با تغییر در رفتارها، و یا اصلاح نگرشها، و بینش صحیح در مسیر درست و مستقیم قرار دهند. بر همین اساس همۀ پیامبران الهی در طول تاریخ برای تحقق این مهم و هدایت بشریت، در این مسیر تلاش و کوشش نموده اند.

نقش اولیای الهی در تربیت صحیح دینی

از آنجا که افرادی که جزء اولیای الهی شمرده می شوند نقش بسیار مهمی در هدایت بشریت به سوی صلاح و تربیت بر اساس الگوهای صحیح دینی دارند، باید از هر جهت مراقب رفتار و کردار و گفتار خود باشند، و همچنین تلاش کنند با روش مداراگونه، دوستانه، محبت آمیز، و خلقی خوش و نیکو این تغییر را در کسانی که از پیروان، و تحت تأثیر آنان هستند بوجود آورند؛ و در صورت وجود آفتها آن را اصلاح و ترمیم سازند.

به همین جهت خدای تعالی در این خصوص به پیامبرش(ص) می فرماید: «وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنينَ؛ بالهای خود را برای مؤمنان بگستران».[1] و در جای دیگری برای تغییر اصلاح نگرشها، خطاب به نبی مکرم اسلام(ص) روش دوستانه و مدارا را فرمان می دهد: «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِك‏ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُم‏؛ به (بركت) رحمت الهى، در برابر آنان [مردم‏] نرم (و مهربان) شدى! و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراكنده مى‏ شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب!».[2]

پیامبر رحمت و مهربانی(ص) چون از ویژگی خلق عظیم برخوردار بود: «وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظيم؛ و تو اخلاق عظيم و برجسته‏اى دارى‏».[3] همین موضوع در شیوۀ تربیتی آن وجود نورانی بسیار اثرگذار بود، به گونه ای که با شیوۀ اخلاقی توانست فرهنگ جاهلیت کهنۀ آن زمان را ـ که در جان و روح آنان نفوذ کرده بود ـ به بهترین نحوۀ ممکن در طول مدت رسالت خود تغییر دهد. به همین جهت این نوع سیرۀ تربیتی از بزرگترین معجزه های پیامبر(ص) بوده که مردمی با فرهنگ منحط را به یک فرهنگ پیش ران تبدیل نموده است، و آنان را در جهت سجایای اخلاقی سوق می دهد.

مرحوم علامه طباطبائی(ره) در ذیل این آیه شریفه می فرماید: این آیه ناظر به اخلاق زیبای پیامبراکرم(ص) است که در معاشرت با مردم، بر اساس ویژگیهای خاص اخلاقی که داشتند،  رفتار می کردند. برخی از آن ویژگی ها عبارتند از: ثبات قدم در مسیر حق، صبر کردن در مقابل اذیت و جفای مردم، عفو و گذشت در برابر آزار و اذیت ها، بذل و رفق و مدارا و تواضع و...[4] که هرکدام در جای خود نیاز به تبیین و توضیح دارد.

یکی دیگر از ویژگی های پیامبر خدا(ص) نسبت به هدایت مردم، حریص و دلسوز و مهربان بودن آن وجود مقدس است. چرا که این خصوصیت مهم ایشان توانست تحول عظیمی در نگرش و اصلاح فکری نسل آن زمان، بوجود آورد. لذا خدای تعالی در مورد این ویژگی بارز ایشان می فرمایند: «لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُم‏ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنينَ رَؤُفٌ رَحيم‏؛ به يقين، رسولى از خود شما بسويتان آمد كه‏ رنجهاى شما بر او سخت است؛ و اصرار بر هدايت شما دارد؛ و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است!».[5]

استفاده از شیوۀ «تذکر» و «یادآوری» در اصلاح و تربیت دینی جامعه

بدون شک اگر شیوۀ «تذکر» و «یادآوری» با شخصیتی که از جهات اخلاقی از هر حیث نمونه و الگو و اسوه باشد، در نقش تربیتی وی تأثیر بسیار عمیقی را بر جای خواهد گذاشت. بنابراین امروزه نیز روحانیون و افرادی که نقش هدایت و ارشاد مردم را بر عهده دارند، می بایست ضمن اقتباس از سیرۀ نبی مکرم اسلام(ص) به این نکته توجّه داشته باشند که انسان متخلق به اخلاق اسلامی با استفاده از شیوۀ «تذکر» می تواند در نسل امروز ـ خصوصاً جوانان ـ نقش بسیار مهم و اثر گذاری را ایفاء کند. البته باید به این نکته نیز توجّه داشت که صرف استفاده از روش «تذکر» بدون داشتن شخصیت اخلاقی و معنوی، تأثیر مطلوب را بر جای نخواهد گذاشت. لذا افراد تأثیر گذار و پر نفوذ می بایست در تهذیب خویش بیشتر همت کنند، تا بتوانند به بهترین شکل ممکن به رسالت تربیتی خود عمل نمایند.

نقش نگرش شکل گرفته بر پایۀ ایمان در رفتارهای فردی و اجتماعی

نگرش شکل گرفته بر پایۀ ایمان در رفتارهای فردی و اجتماعی همۀ افراد یک جامعه بسیار مهم و تأثیرگذار است. زیرا ایمان ـ چه به صورت مستقیم و چه غیر مستقیم ـ در پدیده هایی که مبتنی بر رفتار و کردار نیک انسان هستند، نقش و جایگاهی بسیار عمیق دارد. به همین جهت قرآن کریم با خطاب های «ایمانی» انسان را به تکالیفی مقید و ملتزم می سازد. همانند امر به انجام فرایضی نظیر: «نماز، روزه، امر به معروف و نهی از منکر، زکاة، و...». لذا خدای تعالی در این کتاب نورانی نسبت به موارد یاد شده می فرماید: «إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِم‏؛ كسانى كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند و نماز را برپا داشتند و زكات را پرداختند، اجرشان نزد پروردگارشان است».[6]

و آیه شریفه «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون‏؛ اى افرادى كه ايمان آورده‏ ايد! روزه بر شما نوشته شده، همان‏ گونه كه بر كسانى كه قبل از شما بودند نوشته شد؛ تا پرهيزكار شويد».[7]

همچنین بسیاری از آیات دیگر قرآنی بر این موضوع اشاره دارند. لذا به همین جهت است که در برخی روایت وارد شده زمانی که امام حسن(ع) این خطاب الهی را مورد توجّه قرار می داد پس از ادامه آیه «لبیک» می گفت. بدین معنا که به عنوان مؤمن، خطاب الهی را مورد اجابت قرار داده است، و بعد از آن، به امر الهی توجّه نشان داده و به آن عمل می کرد.

در برخی دیگر از آیات با اعتماد به ایمان افراد با ایمان، آنان را به «توکل به خدا» به معنای واقعی فرا می خواند چه اینکه آیه شریفه می فرماید: «إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا؛ اگر شما به خدا ايمان آورده‏ايد، بر او توكّل كنيد».[8]

و در بعضی از آیات نیز آثار «خود ایمان» را یادآوری نموده و می فرماید: «هُوَ الَّذي أَنْزَلَ السَّكينَةَ في‏ قُلُوبِ الْمُؤْمِنينَ لِيَزْدادُوا إيماناً مَعَ إيمانِهِم‏‏؛ او كسى است كه آرامش را در دلهاى مؤمنان نازل كرد تا ايمانى بر ايمانشان بيفزايند».[9]

سخن پایانی

آنچه که توجه به آن برای همۀ مسلمانان مهم و لازم است، این است که نخست نگرشهای خود در ابعاد مختلف فردی و اجتماعی اصلاح کنند، و با ایجاد انگیزه های الهی در مسیر حیات دینی قرار گیرند. همچنین با ایجاد امید به زندگی پس از مرگ، و دل نبستن به زندگی دنیوی و گذار از این دنیای زودگذر، و نگاه مسافرخانه ای به آن داشتن، و صبر در برابر سختی ها، و توکّل به خدای متعال، و وسیله جوئی از احکام الهی، نمونه ای از حیات و زندگی دینی را به بهترین شکل تجربه نموده، و آرامش و طمأنینه را در زندگی فردی و خانوادگی و اجتماعی به ارمغان آورند.

 



[1]. الحجر/88.

[2]. آل عمران/159.

[3]. القلم/4.

[4].  طباطبايى، محمدحسين، الميزان، ج19، ص369، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، چ دوم، 1390ق.

[5]. التوبه/128.

[6]. البقرة/277.

[7]. البقرة/183.

[8]. یونس/84.

[9]. الفتح/4.


نظر شما



نمایش غیر عمومی